Toch schat de CRB dat dit jaar de Belgische lonen met 2,6 procent zullen aandikken, wat een stuk minder is dan de gemiddelde stijging van de buurlanden, nl. 3,1 procent. In 2012 zijn de verwachtingen echter weer helemaal omgedraaid: een groei van 3,6 procent in België tegenover 2,9 procent in de buurlanden.

Automatische loonindexering

Vaak wordt de automatische loonindexering als grote oorzaak voor de groeiende loonkloof naar voor geschoven. De discussie hierover liep de voorbije dagen dus weer hoog op. Het VBO wijst naar een studie van het Duitse instituut IDW Köln dat de stelt dat een arbeidsuur in België zo’n 15 procent duurder is dan in de buurlanden. De negatieve sociaaleconomische impact onze hoge loonkostenhandicap valt niet meer te ontkennen voor het VBO. België verloor sinds 2000 meer dan 7 procent marktaandeel, terwijl Duitsland meer dan 20 procent marktaandeel won. Plus: hoge loonkosten zorgen voor hogere inflatie wat de automatische loonindexering weer in gang zet. Bovendien gebeurde liefst de helft van de jobcreatie in de non-profitsector. Of dit met de sanering in de overheidsfinanciën nog mogelijk zal zijn, is de vraag. Pieter Timmermans: “Onze kwetsbaarheid voor externe prijsschokken (bvb een forse stijging van de olieprijs), de belangrijke tweede-ronde-effecten en de huidige moeilijkheid om te corrigeren voor loonkostenontsporingen uit het verleden, dienen dringend te worden aangepakt, als men onze economie op het pad van meer groei en meer jobs wil krijgen”. Maar dit kan niet zonder een hervorming van het indexsysteem, voegt hij eraan toe.

Voka zit op dezelfde golflengte. “Het is al de dertiende keer sinds 1996 dat de lonen in België sneller stijgen dan in de buurlanden”, zegt gedelegeerd bestuurder Jo Libeer. “We moeten durven breken met het verleden als we willen zorgen voor een toekomst waarin onze economie werkgelegenheid en welvaart verschaft voor zoveel mogelijk mensen. En dat betekent de algemene automatische indexering loslaten en vervangen door maatwerk per sector of per onderneming.”

De werkgeversorganisatie deed daarom een voorstel dat vertrekt van een menu dat op maat toegepast kan worden. “We stellen voor om een enveloppe met keuzemogelijkheden te creëren binnen de aangepaste index. Zo zouden sectoren ervoor kunnen kiezen om in plaats van een loonsverhoging door te voeren, jobs te behouden of te creëren”, licht Libeer toe. “Een andere mogelijkheid is dat men in functie van specifieke noden van sectoren of bedrijven het bedrag van de index gebruikt voor aanvullend pensioensparen of voor opleiding en vorming. Of er zou een gedeelte van die nieuwe index voorzien kunnen worden om de meerkosten van het nieuw werknemersstatuut op te vangen.”

Energieprijzen

De bel luidt anders bij de vakbonden. “Het technisch verslag van de CRB werd door sommigen alweer misbruikt voor een onterecht offensief tegen onze loonvorming en tegen de index”, luidt het gezamenlijk persbericht van ACV en ABVV. Men moet ook rekening houden met de andere belangrijke elementen. Zo worden een reeks loonkostensubsidies, wegens een veto van de werkgevers, in het rapport niet meegerekend. Doet men dit wel, dan daalt het loonkostenverschil tot 1,5 procent. Ook de hogere productiviteit van de Belgische werknemers wordt niet in rekening gebracht. Bovendien wordt de doelstelling van de wet van 1996, nl. een betere werkgelegenheid, ruimschoots behaald. En het concurrentievermogen is meer dan enkel de loonkosten. Denk ook aan innovatie en opleiding. Hier blijft België ruim onder de Europese en nationale doelstellingen. De vakbonden wijzen er ook op dat de hoge energieprijzen, de belangrijkste oorzaak van inflatie in België, nog steeds niet zijn aangepakt. Ze stellen zich daarnaast steeds meer fundamentele vragen bij het mechanisme van internationale loonkostenvergelijkingen.

Ook de Liberale Vakbond pleit voor een aanpak van de inflatie en de hoge energieprijzen.